DEMİRBAŞ, Çağrı Emin (2017). Uluslararası Etik, İnsancıl Müdahale Ve Koruma Sorumluluğu: Libya Ve Suriye Örnekleri Üzerinden Bir Çözümleme, International Ethics, Humanitarian İntervention And Responsibility To Protect: An Analysis Of Libyan And Syrian Examples, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Çanakkale.

Soğuk Savaş’ın sona ermesini takip eden 1990’lı yıllarda ortaya çıkan yaygın insancıl müdahale uygulamaları, insancıl müdahale kavramının uluslararası politikada ve dolayısıyla uluslararası ilişkiler disiplininde önemli bir yer tutmasına zemin hazırlamıştır. Özellikle 1999 Kosova müdahalesinin insancıl gerekçeler öne sürülerek, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) yetkilendirmesi olmaksızın gerçekleştirilmesi, uluslararası sistemin temel düzenleyici ilkesi olarak kabul edilen devlet egemenliği ilkesi ile insancıl müdahaleye meşruiyet sağlayan insan hakları normları arasında çatışmalı bir durum yaratmıştır. Bu çatışmalı durumun aşılabilmesi için 2001 yılında ‘Müdahale ve Devlet Egemenliği Uluslararası Komisyonu (International Commission on Intervention and State Sovereignty – ICISS)’ tarafından Koruma Sorumluluğu (KoS) kavramı ortaya atılmıştır. KoS, egemenliğin devletlere yalnızca bir hak olarak tanınmadığına, aynı zamanda sorumluluklar da yüklediğine işaret etmektedir. ‘Sorumlu Egemenlik (Sovereignty as Responsibility)’ biçiminde tasarlanan bu yeni egemenlik anlayışı, devletlere vatandaşlarının temel haklarını koruma sorumluluğunu yüklemektedir. Devletlerin bu sorumluluğu yerine getir(e)memeleri ya da bizzat vatandaşlarının temel haklarını ihlal etmeleri halinde uluslararası toplumun koruma sorumluluğu doğmaktadır. KoS doktrininin ilk uygulaması 2011 yılında Libya’da vuku bulan iç-savaşa yönelik olarak gerçekleştirilmiştir. Müdahale BMGK yetkilendirmesiyle gerçekleştirilmiş olmakla birlikte, müdahalenin yasal yetki sınırları ve meşruiyet kaynakları yoğun bir biçimde tartışılmıştır. Libya ile hemen hemen aynı dönemde başlayan Suriye iç-savaşı ise günümüze kadar olan süreçte büyük bir insani kriz durumuna evrilmiş ancak KoS henüz uygulanamamıştır. Bu çalışmada Libya ve Suriye örnekleri bağlamında, insancıl müdahale ve yeni çerçevesiyle KoS doktrininin ahlaki iddiaları ile uluslararası politikanın gayri-ahlaki olarak tasvir edilen kendine has dinamikleri arasındaki uyuşmazlık ele alınmaktadır.